จีนเร่งจัดการปัญหา “involution” หรือ neijuan ซึ่งหมายถึงการแข่งขันที่รุนแรงเกินสมเหตุผลในสังคมและเศรษฐกิจ หลังแรงกดดันสะสมกระทบทั้งแรงงาน นักเรียน และภาคธุรกิจ จนเริ่มกลายเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อเสถียรภาพการเติบโตในระยะยาว
คำว่า involution มีที่มาจากงานวิจัยมานุษยวิทยา ที่ใช้อธิบายชุมชนชนบทซึ่งเพิ่มปริมาณแรงงานแต่ผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจไม่ดีขึ้น สถานการณ์ลักษณะนี้ถูกนำมาเปรียบเทียบกับจีนยุคปัจจุบัน เมื่อแรงงานจำนวนมากทำงานหนักและยาวนาน แต่รายได้และโอกาสทางสังคมกลับไม่ขยับตามไปด้วย
กระแสดังกล่าวเริ่มเด่นชัดราวปี 2020 บนสื่อสังคมออนไลน์ของจีน โดยเฉพาะในกลุ่มนักเรียนที่ถูกเร่งให้แข่งขันสอบอย่างเข้มข้น ขณะที่แรงงานแพลตฟอร์มและพนักงานเทคโนโลยีจำนวนมากทำงานในรูปแบบ “996” คือ 9 โมงเช้าถึง 3 ทุ่ม สัปดาห์ละ 6 วัน แต่อัตราตอบแทนไม่เพิ่มขึ้นเท่ากับชั่วโมงการทำงาน
จากวัฒนธรรมทำงานสุดขั้วสู่ความเสี่ยงด้านเศรษฐกิจ
ในอีกด้าน หนุ่มสาวจำนวนหนึ่งตอบโต้ด้วยกระแส “lying flat” หรือ tang ping ซึ่งสะท้อนการปฏิเสธวัฒนธรรมทำงานแบบ 996 ไปจนถึง “007” ที่ทำงานแทบตลอด 24 ชั่วโมงตลอดสัปดาห์ ปรากฏการณ์นี้ตอกย้ำความตึงเครียดระหว่างความคาดหวังด้านการเติบโตกับคุณภาพชีวิตของแรงงานรุ่นใหม่
ความสามารถของจีนในการระดมแรงงานราคาถูกทำงานหนักเป็นเวลานาน ส่งผลให้ขีดความสามารถด้านการส่งออกเพิ่มขึ้นอย่างมากในหลายอุตสาหกรรม เช่น อิเล็กทรอนิกส์ สินค้าอุปโภคบริโภค รถยนต์ไฟฟ้า และแบตเตอรี่ ทว่าเมื่อการแข่งขันภายในรุนแรงขึ้น คำว่า involution จึงถูกเชื่อมโยงกับภาวะผลิตล้นตลาด สงครามราคา และการแข่งขันแบบตัดราคารุนแรง
รูปแบบการบริหารที่รัฐกระตุ้นให้เมืองและมณฑลแข่งกันยกระดับประสิทธิภาพและนวัตกรรม ช่วยผลักดันคุณภาพสินค้าและลดราคาให้ผู้บริโภค แต่ก็ทำให้เกิดแรงกดดันเงินฝืด กำไรธุรกิจหดตัว และการแข่งขันลดราคาจนเข้าลักษณะ “race to the bottom” โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมที่มีการลงทุนเกินตัวและกำลังการผลิตล้น
เมื่อ involution ในภาคการผลิตสะท้อนผ่านการเร่งส่งออก สินค้าจีนราคาต่ำจึงสร้างแรงกดดันต่อผู้ผลิตในต่างประเทศ นำไปสู่ข้อกล่าวหาเรื่องการแข่งขันไม่เป็นธรรม การทุ่มตลาด และการใช้มาตรการปกป้องการค้า เช่น การขึ้นภาษีนำเข้าและกำหนดโควตา ผู้นำจีนจึงต้องพยายามควบคุมการแข่งขันสุดขั้วและแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง เพื่อป้องกันไม่ให้ผลเสียของ involution ลุกลามกระทบทั้งเศรษฐกิจในประเทศและความสัมพันธ์ทางการค้ากับต่างประเทศในระยะยาว
ที่มา: https://www.scmp.com/opinion/china-opinion/article/3337011/why-china-cracking-down-involution
